Gạch “Đại Việt quốc quân thành chuyên” – Dấu tích kiến trúc Kinh đô Hoa Lư thế kỷ X

Trong sưu tập hiện vật khảo cổ liên quan đến Kinh đô Hoa Lư thế kỷ X đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, gạch in dòng chữ “Đại Việt quốc quân thành chuyên” là một trong những hiện vật tiêu biểu của nhóm vật liệu xây dựng thời Đinh - Tiền Lê. Không chỉ là vật liệu kiến trúc của Kinh đô xưa, những chữ Hán được in trên gạch còn mở ra nhiều thông tin có giá trị về lịch sử quốc gia trong thế kỷ X.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt và chọn Hoa Lư làm Kinh đô. Tại đây, triều đình tổ chức xây dựng thành lũy, cung điện và nhiều công trình phục vụ hoạt động của trung tâm chính trị quốc gia. Những dấu tích kiến trúc cùng các loại vật liệu xây dựng được phát hiện qua nghiên cứu khảo cổ học đã góp phần làm sáng tỏ diện mạo Kinh đô Hoa Lư trong buổi đầu xây dựng nhà nước độc lập.

Các kết quả nghiên cứu khảo cổ học tại Hoa Lư đã phát hiện ra nhiều loại vật liệu kiến trúc tham gia vào việc xây dựng Kinh đô Hoa Lư như gạch, ngói, đất nung, đá và gỗ. Trong tất cả các loại vật liệu ấy, gạch là loại hình hiện vật có số lượng nhiều nhất, tham gia vào nhiều vị trí kiến trúc từ chân móng thành, tường thành, tường bao kiến trúc, lát nền hoặc lát thềm sân kiến trúc.

 Nổi bật trong số các di vật khảo cổ được phát hiện tại khu vực này là loại gạch mang dòng chữ Hán “大越國軍城塼”, phiên âm Hán Việt là “Đại Việt quốc quân thành chuyên”. Đây là hiện vật có giá trị trong nghiên cứu lịch sử kiến trúc, khảo cổ học và văn tự liên quan đến Kinh đô Hoa Lư thời Đinh – Tiền Lê.

Gạch “Đại Việt quốc quân thành chuyên” được làm bằng đất nung có dạng hình hộp chữ nhật, về màu sắc gạch chủ yếu có màu đỏ tươi, đỏ vàng hoặc vàng xám... Chính giữa viên gạch ghi dòng chữ Hán “大越國軍城塼”.