Giá trị 3 di tích xếp hạng Quốc gia trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, năm 2025
Đình Nội - Chùa Phúc Khánh là di tích có giá trị kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu được xây dựng vào thời Hậu Lê, thế kỷ XVII-XVIII. Đây là công trình tôn giáo, tín ngưỡng được người dân thôn Nội Kiếu, xã Đức Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (nay là xã Nam Thắng, tỉnh Ninh Bình) xây dựng để thờ Phật và tri ân công đức đối với Tướng quân Lê Rộng, vị dũng tướng có nhiều công lao giúp vua Hùng Duệ Vương đánh đuổi quân Thục đem lại cuộc sống bình yên cho nhân dân. Ghi nhớ công lao, sau khi ông mất nhân dân nhiều nơi đã lập đền thờ phụng, tri ân suy tôn ông là Thành hoàng làng, các triều đại phong kiến sắc phong là Phổ Quảng Thượng Sĩ đại vương.
Công trình kiến trúc Đình Nội - Chùa Phúc Khánh có niên đại khởi dựng từ rất sớm. Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử, sự khắc nghiệt của thiên nhiên, dấu vết kiến trúc ban đầu không còn. Công trình kiến trúc hiện tại còn lưu dấu ấn nghệ thuật có niên đại trải dài từ thời Hậu Lê, thế kỷ XVII - XVIII đến thời Nguyễn, thế kỷ XIX - XX, đó là các mê cốn tại vì nách tòa tiền đường và các cấu kiện: con rường, nghé, kẻ, bẩy... Bằng kỹ thuật chạm thủng, kênh bong, chạm nổi với nhiều đề tài phong phú, đa dạng như: tứ linh (long, ly, quy, phượng), hoa sen, cá chép… các nghệ nhân dân gian đã khắc họa nên những bức tranh nghệ thuật đặc sắc thể hiện đôi bàn tay khéo léo, trí thông minh sáng tạo. Bên cạnh đó, tại di tích còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý như: sắc phong, tượng thờ, chuông, khánh... góp phần minh chứng cho giá trị về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của di tích.
Hàng năm, tại di tích diễn ra nhiều kỳ lễ, trong đó ngày mùng 9 tháng Giêng (kỷ niệm ngày sinh của Thượng sĩ đại vương Lê Rộng) là kỳ lễ lớn được tổ chức trọng thể. Dịp này ngoài các nghi thức dâng hương, tế lễ tại đình và chùa, nhân dân trong thôn còn tổ chức thi làm cỗ chay, thổi xôi, giã bánh dày và một số trò chơi dân gian truyền thống như: leo cầu kiều, cờ tướng, múa cờ (tượng trưng lúc ra quân đánh giặc)…tạo không khí đông vui, sôi động cho ngày hội.
Toàn cảnh Đền Nội
Toàn cảnh chùa Phúc Khánh
2. Nhà tưởng niệm đồng chí Lê Đức Thọ, xã Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình
Đồng chí Lê Đức Thọ, tên khai sinh là Phan Đình Khải (1911 - 1990), người học trò suất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối, tiêu biểu của Đảng và Nhà nước ta. Hơn 60 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã trải qua nhiều cương vị công tác, trên nhiều lĩnh vực khác nhau được Đảng, Nhà nước giao nhiều trọng trách quan trọng như: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Đảng, Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng... Ở mỗi cương vị công tác, dù trong bất kỳ điều kiện hoàn cảnh nào, đồng chí Lê Đức Thọ đều một lòng, một dạ trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; tận tâm, tận lực, nỗ lực hy sinh, phấn đấu, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Với những đóng góp to lớn, đồng chí Lê Đức Thọ đã vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều danh hiệu cao quý khác.
Nhà tưởng niệm đồng chí Lê Đức Thọ được xây dựng trên chính mảnh đất nơi đồng chí sinh ra, lớn lên và gắn bó trong suốt thời kỳ niên thiếu. Đây vừa là nơi thờ tự, tri ân vừa là nơi lưu giữ, trưng bày những tư liệu, hình ảnh, hiện vật có giá trị, gắn bó với quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Lê Đức Thọ. Đồng thời cũng là địa chỉ lịch sử - văn hóa để các tầng lớp nhân dân đến tham quan, học tập, nghiên cứu, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu quê hương, đất nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Toàn cảnh Nhà tưởng niệm đồng chí Lê Đức Thọ
3. Quần thể di tích - danh lam thắng cảnh Lạt Sơn (Gồm: Đền thờ nữ tướng Lê Chân, Núi Giát Dâu, Đồi Bụt, Dấu tích chùa Thánh Chân, Động Thiên Chúa, Hang Diêm, Hang Bể Trên), phường Lý Thường Kiệt, phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình.
Quần thể di tích - danh lam thắng cảnh Lạt Sơn (hay còn gọi là Cụm di tích thờ nữ tướng Lê Chân) bao gồm các công trình tín ngưỡng và dấu tích khảo cổ có quy mô, kiến trúc khác nhau, song đều có điểm chung là nơi lưu dấu ấn lịch sử sâu đậm về hoạt động của Chưởng quản binh quyền Lê Chân, danh tướng thời Hai Bà Trưng. Theo truyền thuyết và sử sách, vào những năm 40 - 43 sau công nguyên, Nữ tướng Lê Chân đã chọn vùng rừng núi Lạt Sơn làm căn cứ kháng chiến chống quân Đông Hán.
Ngoài những đền chùa liên quan đến Nữ tướng Lê Chân, tại căn cứ địa Lạt Sơn các nhà khảo cổ học đã tìm thấy nhiều hiện vật quý, là dấu tích của nền văn hóa Đông Sơn như: mộ cổ, cuốc rìu đồng, dao gặt, lưỡi cày, giáo, chậu đồng, bát gỗ, khuyên tai đá và 03 chiếc trống đồng có tên gọi là Trống Lê Chân, Bút Sơn I và Bút Sơn II (hiện đang trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, cơ sở 3) đã minh chứng sự sinh sống của cư dân Việt cổ, thuộc văn hóa Đông Sơn, cách nay trên 2.000 năm. Đặc biệt là 03 tấm bia ma nhai, gồm: 01 tấm bia thời Mạc Tuyên Tông (1552) và 02 tấm bia niên hiệu Lê Gia Tông (1672) được khai quật tại khu vực Thung Bể rất có giá trị về mặt lịch sử. Đây là tư liệu Hán Nôm duy nhất tính đến nay cho chúng ta biết thông tin quý về Nữ tướng Lê Chân. Nghiên cứu thân thế, sự nghiệp của nữ tướng Lê Chân trong cuộc đấu tranh chống quân xâm lược Đông Hán tại căn cứ địa Lạt Sơn đã góp phần khẳng định vai trò, vị thế của mảnh đất, con người nơi đây trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Việc xếp hạng Quần thể di tích - danh lam thắng cảnh Lạt Sơn không chỉ góp phần gìn giữ, bảo tồn các di sản thiên nhiên, điểm di tích lịch sử gắn với quá trình dựng nước giữ của dân tộc ta mà còn bổ sung một địa điểm tụ quân khởi nghĩa vào Bản đồ các địa điểm khởi nghĩa Hai Bà Trưng trên quê hương Ninh Bình.
Toàn cảnh Đền thờ Nữ tướng Lê Chân
Bài trí thờ tự bên trong động Tiên Thánh
Trống Bút Sơn II phát hiện tại vùng đất Lạt Sơn
(Hiện đang trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, cơ sở 3)
Ba tấm bia ma nhai có niên đại thế kỷ XVI - XVII tại hang Thung Bể
Tác giả: Lê Quỳnh Nga - Nghiệp vụ di tích
.jpg)
_croped_393x250_on(30-06-2022_7695259).jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)