Phòng Nghiên cứu Lịch sử - Văn hoá tổ chức khảo sát quần thể di tích, danh lam thắng cảnh Lạt Sơn, phường Lý Thường Kiệt, phường Châu Sơn - nơi ghi dấu các sự kiện lịch sử gắn với cuộc đời và sự nghiệp của nữ tướng Lê Chân.

Theo các tư liệu lịch sử, nữ tướng Lê Chân là vị tướng tài ba, mưu lược, có nhiều đóng góp lớn trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng chống giặc Đông Hán vào thế kỷ I. Sau khi đánh tan quân xâm lược, Trưng Trắc xưng Vương ban thưởng cho các tướng sĩ, Lê Chân được phong Thánh Chân công chúa, giữ chức Chưởng quản binh quyền. Năm 42, Mã Viện đem quân sang xâm lược nước ta, đội quân thường trực phòng thủ ven biển Đông Bắc do Chưởng quản binh quyền Lê Chân chỉ huy chiến đấu anh dũng, kiên cường chặn đoàn thuyền của giặc ngay từ cửa sông Bạch Đằng. Tuy nhiên, do chênh lệch về lực lượng, vũ khí nên nghĩa quân phải rút lui về bờ hữu sông Hồng để bảo toàn và củng cố lực lượng. Do thế giặc quá mạnh, Hai Bà Trưng phải rút về Cấm Khê và trầm mình xuống sông Hát. Nữ tướng Lê Chân đã phá vòng vây, rút quân về lập căn cứ địa ở Lạt Sơn (nay là phường Lý Thường Kiệt, phường Châu Sơn, tỉnh Ninh Bình) chiêu mộ thêm binh sĩ, tích trữ lương thảo, lập nhiều cơ đội, ngày đêm luyện tập nhằm khôi phục cơ đồ.

Tuy nhiên, căn cứ vừa hình thành chưa được bao lâu, Mã Viện đem đại quân tấn công, nghĩa quân chống trả quyết liệt nhưng không bảo toàn được lực lượng, nữ tướng Lê Chân phải lên núi Giát Dâu gieo mình xuống để bảo toàn khí tiết. Hiện nay tại căn cứ địa Lạt Sơn còn lưu giữ nhiều di tích, địa điểm liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp nữ tướng Lê Chân như: Đền thờ nữ tướng Lê Chân, động Tiên Chúa, dấu tích chùa Thánh Chân, thung Mộc Bài, thung Đồng Loạn, hang Diêm, núi Giát Dâu, dấu tích dòng sông Ngân, đồi Am Tổ, đình, chùa Lạt Sơn…

Thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Ninh Bình về việc khảo sát nghiên cứu “Di tích căn cứ địa Lạt Sơn, tỉnh Ninh Bình trong cuộc đời, sự nghiệp nữ tướng Lê Chân”, từ ngày 28-30/10/2025, cán bộ, viên chức phòng Nghiên cứu Lịch sử - Văn hoá tổ chức khảo sát, nghiên cứu tại một số di tích, địa điểm liên quan đến cuộc đời, sự nghiệp nữ tướng Lê Chân tại căn cứ địa Lạt Sơn. Tại các di tích, địa điểm, cán bộ phòng Nghiên cứu Lịch sử - Văn hóa làm việc với đại diện Ban quản lý di tích, khảo sát, phỏng vấn, chụp ảnh, quay phim, thu thập các tài liệu liên quan đến lịch sử, huyền thoại, truyện kể về nữ tướng Lê Chân, lịch sử xây dựng di tích, di vật, lễ hội,… và những địa điểm ghi dấu tích của nữ tướng trong cuộc kháng chiến chống quân Đông Hán xâm lược vào thế kỷ I SCN.  Kết quả khảo sát sẽ góp phần quan trọng củng cố tư liệu làm sáng rõ về cuộc đời và sự nghiệp của nữ tướng Lê Chân trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng.